kvi.annáll.is

AnnállEfniHelgisiðirKennslaKirkjaPrédikanirPrívatSálmarYfirlit

« Lífshlaup eða Curriculum vitae · Heim · Hlutverk kirkjukóranna »

Sálmar og sálmafræði

Kristján Valur @ 11.20 29/10/02

Sálmar aðgreina sig frá öðrum ljóðum fyrst og fremst með því að þeir eru tjáning trúarlegs veruleika. Hin trúarlega forsenda sálmsins er grundvöllur hans.

Margir sálmar í sönghefð kirkjunnar hafa ekki fengið háa einkunn bókmenntafræðinga. Aðrir eru listaverk að allra dómi. Hin trúarlega forsenda þarf auðvitað ekki að hindra hið listræna form en það virðist þó hafa gerst. Einkum var það áberandi á fystu árum hins nýja siðar í helgihaldi kirkjunnnar um miðja 16.öld. Þar réði stundum mestu þörfin fyrir að koma hinum nýja boðskap til skila, á kostnað hins ljóðræna. Stundum hefur þessi þörf líka ráðið ferð á síðari tímum og getið af sér samanbarin og tyrfin ljóð. Kannski ekki síst vegna þess eru sálmar stundum taldir heldur slök ljóð í bókmenntalegum skilningi.

Það þarf að gera miklar kröfur til þeirra söngljóða sem kirkjan syngur í helgihaldi sínu. Það sem borið er fram fyrir Guð og söfnuðinn á samkomum safnaðarins á allt að vera vandað og vel undirbúið. En það á fyrst og fremst að hæfa þeim stað sem það er flutt á og tilefninu. Staðurinn er hið heilaga rými sem frátekið er fyrir Guð og guðsþjónustuna. Tilefnið er samkoma safnaðar í Jesú nafni.

Í tillögu minni að kirkjutónlistarstefnu Þjóðkirkjunnar segir um þetta atriði:

Textar við tónlist kirkjunnar þurfa að vera í samhljóðan við kenningu kirkjunnar. Grundvöllur þeirra er boðskapur Heilagrar ritningar eins og hann er tjáður í nafni Jesú Krists.

Þeir byggja á liturgiskum uppsprettum sem þjónað hafa kynslóðunum til þess að mega horfa fram til hins verðandi, bæði á jörðu og á himni.

Sálmarnir sem hér munu birtast smám saman og annálshöfundurinn hefur samið á langri ævi, gera ekkert tilkall til þess að vera bókmenntaverk. En þeir vilja bera honum vitni sem í náð sinni snertir einstaklinga með þeim hætti að þeir geta fellt orð og hugsun saman með þeim hætti að syngja má honum til dýrðar.

Einn af mörgum kostum þessa annáls er að hér er hægt að nálgast efnið með þeim hætti sem annálaritaranum þykir hæfa hverju sinni. Hér birtast sálmar í öðru samhengi en í sálmabókinni. Þessvegna má líka segja af þeim sögur. Meira til gamans fylgja því með sálmunum frásagnir um tilefni þeirra eða tilurð.

url: http://kvi.annall.is/2002-10-29/11.20.13/

© kvi.annáll.is · Færslur · Ummæli